Dersin başına oturdunuz. Videoyu açtınız, defterinizi hazırladınız. Hocanın anlattıklarını yazdınız, önemli yerlerin altını çizdiniz. Ders bittiğinde birkaç sayfa notunuz vardı.
Peki defteri kapattığınızda o konuyu kendi cümlelerinizle anlatabiliyor musunuz?
AGS ve ÖABT hazırlığında kendimize sormamız gereken sorulardan biri bu. Çünkü çalışmayı çoğu zaman geride bıraktığımız izlerle değerlendiriyoruz: İzlenen videolar, dolan sayfalar, kullanılan kalemler…
Bunlar emeğimizi gösterir. Ancak ne öğrendiğimizi görmek için bilgiyi kullanmayı da denememiz gerekir.
Her Cümleyi Yazmak Zorunda Değilsiniz
Video ders çalışırken sık karşılaştığım bir alışkanlık var: Hocanın söylediği her şeyi deftere geçirmeye çalışmak.
Bir cümleyi kaçırınca video durduruluyor. Geri sarılıyor, yazılıyor, yeniden başlatılıyor. Ders ilerledikçe notlar uzuyor; fakat anlatılanlar arasındaki bağlantıyı takip etmek zorlaşabiliyor.
Not tutarken kendinize şu soruyu sorun:
“Bu bilgiyi neden yazıyorum?”
Bir kavramı açıklığa kavuşturuyorsa, benzer iki bilgiyi ayırıyorsa, soruda yaptığınız hatayı anlamanıza yardımcı oluyorsa o notun bir işlevi vardır.
Elinizdeki ders kaynağında zaten açıkça bulunan bir paragrafı aynen yeniden yazmadan önce ise durup düşünün. O süreyi paragrafı anlamaya ve kendinize bir soru sormaya ayırabilirsiniz.
Notunuzda Kendi Cümlelerinize Yer Açın
Hocanın açıklamasını dinledikten sonra kısa bir bölümde durun. Kaynağa bakmadan şunu yazmayı deneyin:
“Burada anlatılan temel fikir şu…”
Bu cümleyi tamamlamakta zorlanıyorsanız ilgili bölüme yeniden dönün. Böylece hangi noktayı anlamadığınızı daha net görebilirsiniz.
Özellikle birbirine benzeyen kavramlarda şu üç soru işinize yarayabilir:
Bu kavram ne anlama geliyor?
En çok hangi kavramla karıştırabilirim?
İkisini ayıran özellik veya örnek ne?
ÖABT çalışırken bir yaklaşımın tanımını yazdıktan sonra o yaklaşımı yansıtan kısa bir sınıf örneği eklemek, notunuzu daha kullanışlı hâle getirebilir. Böylece tanımla uygulama arasında bağlantı kurarsınız.
Notun Yanına Bir Soru Yazın
Notlarınızı daha sonra yalnızca okuyacağınız bir metin olarak hazırlamayın. Kendinizi yoklayabileceğiniz sorular da ekleyin.
Örneğin bir başlığın yanına:
“Bu yaklaşımda öğretmenin rolü nedir?”
Bir karşılaştırmanın yanına:
“Bu iki kavramı hangi özellik ayırır?”
Bir soru çözümünün yanına:
“Bu soruda hangi ipucunu kaçırdım?”
yazabilirsiniz.
Sonraki çalışmanızda önce soruya cevap vermeyi deneyin, ardından açıklamayı kontrol edin. Cevaplayamadığınız sorular, hangi bölüme yeniden çalışmanız gerektiğini gösterir.
Ders Bittiğinde Defteri Kapatın
Dersin sonuna küçük bir kontrol ekleyin. Defterinizi kapatıp şu üç soruya cevap verin:
1. Bu dersten aklımda kalan temel bilgiler neler?
2. Hangi kavramları hâlâ karıştırıyorum?
3. Bu bilgiler bir soruda karşıma çıktığında nelere dikkat etmeliyim?
İsterseniz cevaplarınızı kısa kısa yazın, isterseniz sesli anlatın. Ardından notlarınızı açıp eksiklerinizi kontrol edin.
Her şeyi eksiksiz hatırlamanız gerekmiyor. Buradaki amaç, öğrenmenizin durumunu görebilmek. “Konuyu biliyorum” hissini küçük bir denemeyle kontrol etmek, sonraki adımınızı belirlemenize yardımcı olur.
Yanlış Yaptığınız Soruyu Nota Dönüştürün
Soru çözerken yanlış yaptığınızda çözümü okuyup geçmek kolaydır. Bir adım daha atın ve hatanızın nedenini yazın.
“Bu soruyu yanlış yaptım.” yerine:
“Kavramın tanımını biliyordum ama örnekte tanıyamadım.”
“İki yaklaşımı karıştırdım.”
“Soru kökündeki olumsuz ifadeyi kaçırdım.”
gibi kısa bir açıklama ekleyin.
Ardından ihtiyaç duyduğunuz bilgiyi veya ayrımı not edin. Tekrar çalışırken bu açıklamalar, size kendi zorlandığınız noktaları hatırlatır.
Bir Sonraki Dersinizde Deneyin
Bir sonraki video dersinizde kısa bir bölüm seçin. Önce dinleyin. Ardından temel fikri kendi cümlenizle yazın, yanına bir soru ekleyin ve bölüm sonunda notunuza bakmadan cevaplamayı deneyin.
Bu küçük uygulamayla not tutma biçiminizi gözlemleyin: Yazarken konuyu takip edebiliyor musunuz? Yazdıklarınız daha sonra sorularınızı cevaplamanıza yardımcı oluyor mu?
Verimli çalışmayı kendi öğrenmenizi kontrol ederek geliştirebilirsiniz. Defterinizdeki her sayfanın bir amacı olsun: Bir kavramı anlamak, bir ayrımı görmek, bir hatayı düzeltmek veya bilgiyi yeniden hatırlamak.
Bugünkü dersiniz bittiğinde kendinize sorun:
“Bu konudan ne öğrendim ve bunu nasıl gösterebilirim?”
Mert Can Şekerci
Rehberlik ve Eğitim Danışmanı
